Sözlüklerde Erkek Egemenliği Var mı?

Günümüzde internetin gelişip, hemen hemen her eve girerek yaygınlaşmasıyla birlikte internetten herhangi bir konu hakkında bilgi almak da artık bir gereklilik halini aldı. Google ve Yahoo gibi arama motorları kimi zaman istediğimizi bize verirken kimi zaman da yetersiz kaldılar. İşte tam da bu noktada devreye internet sözlükleri girdi. İnsanlar bu sözlüklere girerek fikir sahibi olmak istedikleri bir konu hakkında kolayca istedikleri bilgilere ulaşabiliyor, buralara yazar olarak kendi bildiklerini başka insanlara aktarabiliyor ve en önemlisi bilgi paylaşarak kendilerini geliştirme fırsatı bulabiliyorlardı. Sözlükler öyle geliştiler, öyle büyüdüler ki sanatçıların, yazarların, politikacıların gündemlerinde kendilerine yer buldular, yaptıkları her hareket sözlüklerde mercek altına alınmaya başlandı. Gün geçtikçe büyüyen sözlüklerin başında Ekşi Sözlük geliyordu. Zamanla Ekşi Sözlük’ün klonları ortaya çıksa da Ekşi Sözlük kadar popüler olamadılar. Şuanda en çok yazarı bünyesinde barındıran Ekşi Sözlük gibi diğer sözlüklerde de erkek ve kadın yazarlar kendi ilgileri doğrultusunda istedikleri konularda yazılar yazıyorlar. Peki bu sözlüklerdeki yazarların cinslere göre dağılımı nasıl? Sözlüklerde herhangi bir erkek egemenliği söz konusu mu? Sözlüklerdeki yazarlar birbirlerine nasıl davranıyor ve bu davranışlarında cinsiyetlerinin etkisi var mı?

Ekşi Sözlük’teki yazarların kadın/erkek dağılımına bakacak olursak erkeklerin neredeyse yarı yarıya bir üstünlüğünün olduğunu görebiliyoruz. Ekşi Sözlük’te an itibariyle toplam olarak 169090 tane erkek yazar, 77832 tane kadın yazar bulunuyor. Erkeklerin bu üstünlüğü sözlük yazarlarının da dikkatinden kaçmıyor ve aralarında bu durumdan rahatsız olan yazarlar çıkıyor. Sözlükler belirli dönemlerde yazar alımları yapıyorlar, bu yazar alımlarında yazar adaylarının yazdıkları sözlük yönetimince okunup sözlük kuralları çerçevesinde değerlendiriliyor ve bu yolla yazar adaylarının yazar olup olamayacağı belirleniyor. Bu konuyla ilgili olarak Ekşi Sözlük’te bir yazar kadınlara yazar alımlarında pozitif ayrımcılık yapılması önerisiyle sözlükte bir başlık açmış ve bu önerisi yazarlarca destek görmüştür. Bunun yanı sıra bir Ekşi Sözlük yazarı olarak senelerdir gözlemlediğim kadarıyla sözlükteki erkeklerin açtıkları başlıklarda kadınlara yönelik göndermeleri ve şakaları sözlüğün git gide erkeklerin fikirlerini yansıttığı bir alana dönüşmesine neden olmakta. Bunun en büyük kanıtı olarak da Ekşi Sözlük’teki “Türk kızları gitsin Elf kızları gelsin”, “Sözlük bana karı bul lan Allahsız”, “Üniversitede kızlar teklif ediyormuş” başlıklarını öne sürebiliriz. Bu tarz başlıklar sözlüklerde erkeğin hakimiyetini kuvvetlendirmekte ve kadınlar üzerinde baskı yaratmaktadır. Sözlükteki erkek hakimiyeti o kadar içselleştirilmiştir ki erkek yazarlar herhangi bir konu hakkında bir yazara mesaj attığı zaman karşısındaki yazarın kadın olabileceği düşüncesini aklından bile geçirmeyerek mesajlarına “Abi”, “Hoca”, “Usta” diye başlamaktadırlar. Sözlükteki erkek baskısına maruz kalmamak için sözlükteki kadın yazarların bazıları kimliklerini saklama yolunu seçmektedirler. Bu yolu seçerken de sözlükte erkeklerin aksine argo sözcükler kullanmamaya dikkat etmektedirler. Çünkü, sözlükte kadınların argo kullanamayacağına dair bir yargı varmış gibi hissetmektedirler.

Sözlüklerdeki yazarlar hemen hemen her konuda kanunların izin verdiği ölçüde özgürler. Yazarlar istediklerini yazabiliyor, düşüncelerini açıkça belirtmekten kaçınmıyor ve beğenmedikleri düşüncelere rahatlıkla karşı çıkabiliyorlar. Sözlükte bu amaca hizmet eden bir oylama sistemi bulunuyor ve yazarlar bu oylama sistemi yoluyla beğenmedikleri bir yazıya eksi oy verip o yazıyı yazan yazarın karmasını (puanını) düşürebiliyorlar. Böylece oylama sisteminin nimetlerinden faydalanıp fikirlerini rahatlıkla belirtebiliyorlar. Durum böyle olduğu için her türlü düşünce her an karşıt bir düşünceyle çarpışmaya hazır halde sözlüklerde bulunuyor. Böylelikle sözlükteki bazı yazarlar birbirinin üzerine basıp sözlükte popüler bir yazar olmaya çalışıyor. Yazarların yaptıkları eleştiriler kimi zaman bir politikacıya, kimi zaman bir sanatçıya, kimi zaman da direkt olarak kadınlara yönelik oluyor. Sözlükte kadın olduğu anlaşılan herhangi bir yazar olursa erkek yazarlar o kadına yakınlaşmak adına hoş gözükmeye çalışıyorlar, o kadının yazdıklarını beğeniyorlar ya da kadın yazarının nickinin (takma isminin) başlığının altına güzel yorumlar yaparak kadın yazarın dikkatini çekmeye çalışıyorlar. Bu durum tamamen sözlüklerde bulunan erkek yazar oranının kadınlara oranla çok daha yüksek olmasından kaynaklanıyor. Çünkü, erkek yazarlar sözlükte pek fazla kadın yazarla karşılaşmadıkları için karşılaştıkları zaman onlarla tanışmak istiyorlar ve bu da zaman zaman sözlükteki genel davranış ve tutumlarının değişimine neden oluyor. Çünkü, toplumda herhangi bir konunun içine cinsellik ve cinsiyet girdiği zaman davranışlar, görüşler ve tutumlar bunlardan etkilenebilmektedir . Konuyla ilgili olarak Kaliforniya Üniversitesi, Berkeley’de Retorik ve Karşılaştırmalı Edebiyat bölümünde profesör olan Judith Butler (2008) şöyle demiştir: ”Cinsiyetler arası eşitsizlik kişinin niteliği olarak durağanlaştırıldığında toplumsal cinsiyet biçimini alır; kişiler arasında bir ilişki olarak hareket ederken ise cinsellik biçimini alır. Toplumsal cinsiyet, erkekler ile kadınlar arasındaki eşitsizliğin cinselleştirilmesinin katılaşmış halidir.” (Butler 2008)

Tüm bu bilgi ve gözlemler ışığında sözlüklerde gözle görülür bir erkek egemenliğinden söz edebiliriz. Ekşi Sözlük başta olmak üzere internet üzerinde bulunan bütün sözlüklerde gözle görülür bir erkek egemenliği söz konusudur. Sözlük yazarları bu egemenliğin kendilerine vermiş olduğu güvenle sözlükte istedikleri başlıkta, istedikleri konu hakkında kadınlar hakkında istedikleri gibi konuşabiliyor, bu konuşmalarının bazılarında kadınları aşağılayıcı ve baskı yaratıcı yorumlar bulunabiliyor. Ancak, bazı erkek yazarlar da sözlüklerde kendi cinslerinin yarısı kadar bulunan kadın yazarların dikkatini çekmek için kendilerini beğendirmeye ve kadın yazarlarla mesaj yoluyla tanışıp sohbet etmeye çalışıyorlar. Bu tutum değişimine rağmen sözlüklerdeki erkek egemenliği yadsınamaz derecededir. Bu yüzden “Kadın Sözlüğü” adı altında kadınların egemen olduğu yeni bir sözlük kurulmuştur. Bu sözlüğü kadınların sözlüklerdeki erkek egemenliğine karşı attıkları bir adım olarak görebiliriz. Sözlüklerde ne erkeğin ne de kadının düşüncelerinin egemen olduğu eşit bir ortam yaratmak için şuan egemen düşüncelere sahip olan erkeklerin sözlüklerde kadınların da olduğu fikrini benimsemeleri sözlük yönetimince yapılabilecek uyarılarla ya da yazar alımlarında kadınlara pozitif ayrımcılık yapılmasıyla sağlanması gerekir. Çünkü, sözlüklerdeki kadın/erkek dengesi sağlanmadığı sürece erkeklerin egemenliği sürecek gibi gözükmektedir.

Bibliyografi

– Butler, Judith (2008): Cinsiyet Belası: Feminizm ve Kimliğin Altüst Edilmesi. İstanbul: Metis Yayınları
– Ekşi Sözlük (December 30, 2010): “İstatistikler.” http://www.eksisozluk.com/stats.asp?id=3-1 <30.12.2010>
– Ekşi Sözlük (November 14, 2009)”Yazar Alımlarında Kadına Pozitif Ayrımcılık” http://www.eksisozluk.com/show.asp?t=yazar+alımlarında+kadına+pozitif+ayrımcılık <28.12.2010>
– Ekşi Sözlük (March 10, 2006) “Sözlükte Kadın Olmak” http://www.eksisozluk.com/show.asp?t=sözlükte+kadın+olmak <31.12.2010>